Atık Plastikler Nerede? Beynimizde!
Plastikler…
Hayatımızı kolaylaştırdığını
zannettiğimiz, kullan at pet şişeler, “karton” adını verdikleri
plastik bardaklar, kullan at çatal-kaşık-tabaklar, hele hele, plastik
torbalar…
Kullan at da nereye kadar abi?
Bunlar nerelere gidiyor,
nerelerde birikiyor? Ne oluyor? Neye dönüşüyor?
Bunları hiç düşünüyor, hiç
sorguluyor muyuz? Hatta hiç aklımıza geliyor mu?
Plastiklerin her gün yeni bir
zararı, yeni bir tehlikesi, sağlığa yeni bir tehdidi ortaya çıkıyor.
“Atık toplayalım”, “geri dönüşüme
gönderelim”, “sıfır atık”… Bunlar büyük çapta sözde kalıyor.
Plastiğin çok çok çok küçük bir bölümü toplanabiliyor, geri dönüştürülebiliyor.
Büyük bölümü, ne yazık ki doğaya ATILIYOR! Caddeler, sokaklar, tarlalar,
bahçeler, akarsular, göller, denizler ve okyanuslar plastikle DOLU. Bunlar
zaman içinde parçalanıyor ve aşağıdaki kısa makalede de belirtildiği gibi,
havayla, suyla ve besinlerle insan vücuduna hatta beynine giriyor.
Sözü uzatmadan, sizi, Bilim
ve Teknik Dergisinin Mart 2025 sayısında, 11’nci sayfada yayımlanan Mahir
E. Ocak’ın, “İnsan Beynine Ulaşan Atık
Plastikler” başlıklı yazısıyla baş başa bırakayım:
“İnsanların beyin dokuları
üzerinde yapılan çalışmalar, insanların beynine ulaşan mikrometre ve nanometre
boyutlarındaki plastik atıkların zamanla giderek artmakta olduğunu gösteriyor.
Alaxsander Nihart ve arkadaşları tarafından yapılan araştırmanın sonuçları Nature
Medicine’da yayımlandı.
Plastik atıklar sadece çevreyi
kirletmekle kalmıyor. Atık plastiklerden kopan mikrometre ve nanometre
boyutlarındaki parçalar, hava, su ve besinler üzerinden insanların vücuduna da
giriyor. Bugüne kadar insanların kanında, akciğerlerinde, karaciğerlerinde ve
bağırsaklarında mikroplastiklere rastlandı. Geçmişte toksik maddelerin ve
patojenlerin kandan beyne ulaşmasını engelleyen bariyerlerin mikroplastiklerin
de beyne ulaşmasını engelleyeceği düşünülüyordu. Ancak bilimsel çalışmalar
bunun doğru olmadığını gösteriyor. Üstelik bir grup araştırmacının yakın
zamanlarda Nature Medicine’da yayımladıkları bir araştırmaya göre, insanların
beynine ulaşan plastik miktarı yıllar içinde giderek artmakta.
Nihart ve arkadaşları,
1997-2024 döneminde hayatını kaybetmiş 91 insanın beyin dokularındaki plastik
miktarını ölçmüşler. Sonuçlar 2016-2024 döneminde dokulardaki plastik miktarının
%50 oranında arttığını gösteriyor. 2016 yılına ait örneklerdeki ortalama
plastik miktarı gram başına 3.345 mikrogram iken 2024 yılına ait örneklerde bu
değer 4.917’ye çıkıyor.
Yüksek miktarda mikro ve
nanoplastik tespit edilen dokuların 12’sinin demans hastalarına ait olduğu
belirtiliyor. Ancak bu tespitle ilgili sebep-sonuç ilişkisi kurulamıyor.
Demansın beyinde sebep olduğu değişimler, daha fazla plastiğin kan-beyin
bariyerini aşmasına yardım etmiş olabilir veya beyne giren plastiklerin yol
açtığı değişimler demansı tetiklemiş olabilir. Mikro ve nanoplastiklerin beyne
tam olarak nasıl ulaştığı ve bu plastikleri temizlemenin mümkün olup olmadığı
şu anda bilinmiyor. Daha da önemlisi, bu atık plastiklerin beyin sağlığına
etkilerinin ne olduğu da bilinmiyor.”
x x x
İLGİLİ YAZILAR
PLASTİK TORBA Nasıl
'SIFIR ATIK' Olabiliyor?
PLASTİK POŞET KONUSUNDA
ESNAF RAHATSIZ VE ÇARESİZ
Bir Aspirin Bir Poşet…
Bir Simit Bir Poşet… 100 Gram Kahve Bir Poşet…
Hollanda’daki çiftlik
hayvanlarının etinde, sütünde ve kanında mikroplastik tespit edildi
Her Şeye ZAM Var da
POŞETE Niye ZAM Yok?
x x x
Öneri
AÇIKÇA İLN EDİYORUM
DİKKAT: Bu uzun bir
yazıdır. Sonuna kadar okumadan kızmayın, yargılamayın, hüküm
vermeyin. Sonuna kadar okuyun önce, ondan sonra boynum kıldan ince.
[email protected]