Yılda 450 Milyon TON Plastik Üretiliyor
Bu bilgiyi, Bilim ve Teknik
dergisinin Haziran 2025 sayısının ilk sayfasında Prof. Dr. Özlem Kılıç Ekici
veriyor. Ekici, “bunun sadece yüzde 9’u geri dönüşüme gidiyor, geri kalanı
ise doğaya karışıyor” diye ekliyor.
450 milyon ton, 450 milyar
kilo demek… Bu rakamı dünya nüfusu olan 8 milyara bölerseniz, yaklaşık olarak
60 rakamını bulursunuz. Kişi başına, yılda 60 kilo plastik tüketiyoruz. Akıl
almaz bir rakam!
Daha önceki yazılarımızda,
doğaya karışan plastiklerin “mikroplastiğe” dönüştüğünü anlatmış, bundan
önceki “çevre” yazımızda da “mikroplastiklerin beynimize kadar
girdiğini” yine Bilim ve Teknik dergisinin Mart 2025 sayısından
aktarmıştık. Bilim ve Teknik’in Haziran sayısında, mikroplastiklerin ne kadar
yaygın ve ne kadar dehşetli zarar ve tehlikeler yarattığı üzerinde durulmuş.
Derginin kapağında da “MİKROPLASTİKLER HER YERDE” başlığıyla korkunç
tehlikeye dikkat çekilmiş.
İç sayfalarında çok düşündürücü
ve sarsıcı ayrıntılar var. Örneğin,
“Her Yudumda, Her
Nefeste Vücudumuzdaki Plastikler” başlığı altında;
Mikroplastikler içtiğimiz
sudan deniz ürünlerine, tuzdan şekere, çay poşetlerinden süte kadar pek çok
ürünün içinde,
Bir kişi yılda gıdalardan
39.000 ile 52.000 arasında mikroplastik parçacığına maruz kalıyor,
Solunum ve cilt yoluyla hatta
terle birlikte mikroplastik alınabildiği,
250 ml’lik bir plastik serum
torbasının yaklaşık 7.500 mikroplastik parçacığını doğrudan kan dolaşımına
aktarabileceği bilgileri veriliyor. (S. 19)
“Mikroplastikler
Sağlığımızı Sessizce Tehdit Ediyor” başlığı altında;
Bu parçacıklar canlıların
bağırsaklarını tıkayabiliyor,
Üreme yetilerini
azaltabiliyor,
Genel sağlık durumlarını
kötüleştirebiliyor diye uyarıyor ve devam ediyor:
Kanser, kalp ve böbrek
hastalıkları ve Alzheimer gibi hastalıklarla mikroplastikler arasında bağlantı
olabileceğini gösteren güçlü bulgular olduğu,
Ayrıca, KOAH, astım, nefes
darlığı ve akciğer fibrozisi gibi solunum yolu hastalıklarıyla ilişkisi
olabileceğinden endişe edildiği dile getiriliyor. (S. 20-22)
“Mikroplastikler
Beyne Kadar Ulaşıyor” başlığı altında ise;
Beyin dokularında oldukça
yüksek miktarda mikroplastik bulunduğu,
Beyin dokularında en sık
rastlanan plastik türünün market poşetlerinde, şampuan şişelerinde ve
oyuncaklarda yaygın olarak kullanılan polietilen* olduğu,
Mikroplastiklerin beyin
dokusuna geçmeden önce kan-beyin bariyerini zayıflattığı ve daha geçirgen hale
getirdiği,
Öğrenme ve hafızada, bağ
kurma, işbirliği, iletişim gibi sosyal davranışlarda azalmaya ve bilişsel
işlevlerde gerilemeye yol açabildiği,
Bağırsaklardaki faydalı
bakterilerin dengesini bozarak bağırsak ve beyin arasındaki sinirsel iletişim
ağı üzerinden zihinsel işleyişi dolaylı yoldan etkileyebildiği vurgulanıyor.
(S. 22-24)
PEKİ, PLASTİK
TEHDİT ve TEHLİKESİNDEN NASIL KURTULACAĞIZ?
Tek yol var: Bilgilenmek ve
bilinçlenmek.
Yukarıda verdiğimiz bilgiler
özet ve asgarî bilgiler. Fakat plastiğin zararlarını ve tehlikelerini
göstermeye, tedbir alma gereğini görmeye yeter de artar bile… Devletlerin,
kurumların yapacağı işler, çıkaracağı kanunlar, zorlayacağı uygulamalar var
elbette. Lâkin onlar uzun iş! Sorumluluk bireyde, vatandaşta, bizde!
Yukarıdaki bilgiler ışığında
plastik kullanmayı an aza indireceğiz. Tek kullanımlık plastikleri, misal; bardak,
çatal-kaşık, tabak, pet şişeler vs. kullanmayı reddedeceğiz. Emek
harcayacağız. İşin kolayına kaçmayacağız. Plastik torbalarla mücadele
edeceğiz. Azimle, iradeyle, kararlılıkla mücadele edersek, oldukça büyük bir
mesafe kat edebilir, zararları azaltabiliriz.
Yoksa gidişat feci!
---------------------------------------------
(*): Polietilen; bize “karton
bardak” diye yutturulan nesnelerin içini kaplayan madde!
x x x
İLGİLİ YAZILAR
Atık Plastikler Nerede?
Beynimizde!
Bir Aspirin Bir Poşet…
Bir Simit Bir Poşet… 100 Gram Kahve Bir Poşet…
[email protected]